Στα πρωταθλήματα Βόλεϊ.
Όσοι έχετε προσπαθήσει να καταλάβετε πως γίνεται η βαθμολογία των πρωταθλημάτων του βόλεϊ, σίγουρα έχετε μπερδευτεί, βλέποντας τις νίκες και του βαθμούς της κάθε ομάδας.
Το “γρίφο” λύνει με ανάλυσή του ο Σωτήριος Δρίκος που βρήκαμε στο Volleynews.gr το οποίο και αναδημοσιεύουμε.
Τα παράδοξα της βαθμολογίας στη Volleyleague: Γιατί οι νίκες πρέπει να προηγούνται
11 Μαρτίου, 2026
Στέφανος Λεμονίδης
TΟΥ ΣΩΤΗΡΗ ΔΡΙΚΟΥ
Στην πρόσφατη τελική κατάταξη της κανονικής περιόδου της Volleyleague μπορεί να παρατηρηθούν ορισμένα «παράδοξα». Η 2η ομάδα έχει περισσότερες νίκες από την 1η, η 3η και 4η ομάδα έχουν ίδιους βαθμούς (από 36) αλλά 3 νίκες διαφορά (14 έναντι 11), ενώ η 6η στην κατάταξη έχει μία νίκη λιγότερη από την 7η και την 8η ομάδα. Στο σύγχρονο επαγγελματικό βόλεϊ, το σύστημα βαθμολόγησης 3-2-1-0 (3 βαθμοί για νίκη 3-0/3-1, 2 βαθμοί για νίκη 3-2, 1 βαθμός για ήττα 2-3, 0 βαθμοί για ήττα 3-0/3-1) σχεδιάστηκε για να αυξήσει την αγωνιστική ισορροπία (competitive balance) των πρωταθλημάτων. Ωστόσο, η χρήση των συνολικών βαθμών ως πρώτο κριτήριο κατάταξης δημιουργεί δομικές στρεβλώσεις που ευνοούν τη σκοπιμότητα έναντι της καθαρής νίκης.
Μερικά ακραία, αλλά εφικτά παραδείγματα μπορεί να αποδώσουν την παραδοξότητα της κατάστασης. Μια ομάδα με 11 νίκες (όλες 3-2), έχει 22 βαθμούς. Μια ομάδα με 6 νίκες (όλες 3-0 ή 3-1) και 5 ήττες (όλες 2-3) έχει 23 βαθμούς. Στο τρέχον σύστημα, η δεύτερη ομάδα προηγείται, παρόλο που έχει χάσει 5 φορές περισσότερες από την πρώτη.
Ακόμα πιο χαρακτηριστικό είναι το ακόλουθο παράδειγμα: Η ομάδα Α καταφέρνει να κερδίσει 7 αγώνες στο tie-break (3-2), ενώ χάνει 3 αγώνες καθαρά (3-0 ή 3-1). Συγκεντρώνει 14 βαθμούς. Η ομάδα Β κερδίζει 4 αγώνες με καθαρό σκορ (3-0 ή 3-1) και χάνει 6 αγώνες στο tie-break (2-3). Συγκεντρώνει 12 βαθμούς από τις νίκες της και 6 από τις ήττες της, φθάνοντας συνολικά τους 18 βαθμούς. Στο τρέχον σύστημα η ομάδα Β θα είχε υψηλότερη θέση στην κατάταξη από την ομάδα Α, παρόλο που είχε περισσότερες ήττες από νίκες (ρεκόρ 4-6 έναντι 7-3).
Αυτό το φαινόμενο, όπως περιεγράφηκε παραπάνω, δημιουργεί έναν ηθικό κίνδυνο. Το σύστημα «πρώτα οι βαθμοί» ενθαρρύνει τις ομάδες να αναπτύξουν μία συμπεριφορά ικανοποίησης, καθώς μία ομάδα μπορεί να επικεντρώνεται στρατηγικά στην απόσπαση δύο σετ και όχι στη νίκη. Η υιοθέτηση του μοντέλου της FIVB, όπου το πρώτο κριτήριο είναι ο αριθμός νικών, εξαλείφει αυτή τη στρέβλωση. Σε αυτή την περίπτωση η ομάδα Α του παραδείγματος, θα βρισκόταν σε υψηλότερη βαθμολογική θέση από την ομάδα Β, αποκαθιστώντας την αθλητική ακεραιότητα.
Με το σύστημα «1ο κριτήριο οι νίκες», η νίκη παύει να είναι απλώς ένα μέσο συλλογής πόντων και γίνεται αυτοσκοπός. Με αυτόν τον τρόπο, μειώνεται και ο κίνδυνος για κάποιο είδος «σιωπηρής συμπαιγνίας», καθώς ο «βαθμός της παρηγοριάς» στο 3-2 χάνει την αξία του, αν δεν συνοδεύεται από τον απαραίτητο αριθμό νικών για καλύτερη θέση στην τελική κατάταξη. Αν και το βόλεϊ είναι παιχνίδι σταθερού αθροίσματος 3 βαθμών (σε αντίθεση με το ποδόσφαιρο που επίσης έχει πολυεπίπεδο σύστημα απονομής βαθμών), η ύπαρξη του βαθμού στο 3-2 δημιουργεί κίνητρα για «σιωπηρή συμπαιγνία», καθώς δύο ομάδες που «οδηγούν» τον αγώνα στο 5ο σετ έχουν εξασφαλίσει μια εγγυημένη ελάχιστη απόδοση (1 βαθμό η καθεμία). Αυτό μειώνει το ρίσκο, και για τις δύο ομάδες, να χάσουν τα πάντα, ειδικά σε κρίσιμες καμπές του πρωταθλήματος (π.χ. αποφυγή υποβιβασμού).
Η πρόταση για αλλαγή των κριτηρίων (όπως εφαρμόζεται στο VNL και στο Volley Champions League) βασίζεται στη λογική ότι η νίκη είναι ο απόλυτος σκοπός. Μία νίκη (οποιαδήποτε) πρέπει να αξίζει περισσότερο από οποιονδήποτε συνδυασμό ηττών. Οι ομάδες πρέπει να παίζουν για το αποτέλεσμα μέχρι τον τελευταίο πόντο, καθώς ο «βαθμός της παρηγοριάς» δεν θα είναι αρκετός για να τις κρατήσει πάνω από έναν νικητή.
Η μετάβαση στο μοντέλο “1ο κριτήριο αριθμός νικών, 2ο κριτήριο σύνολο βαθμών” δεν είναι απλώς μια στατιστική προτίμηση, αλλά μια αναγκαιότητα για τη θωράκιση της αξιοπιστίας του αθλήματος. Με τον τρόπο αυτό, η βαθμολογία θα αντικατοπτρίζει την πραγματική ικανότητα μιας ομάδας να επικρατεί στο γήπεδο και όχι την ικανότητά της να διαχειρίζεται τις ήττες της.
