Η ανάγκη για διαφάνεια στους αθλητικούς συλλόγους!
Τους τελευταίους μήνες, αν όχι χρόνια, ο ελληνικός αθλητισμός βρίσκεται αντιμέτωπος με υποθέσεις που προκαλούν, τουλάχιστον, έντονο προβληματισμό για τον τρόπο λειτουργίας και διαχείρισης των οικονομικών του. Οι πρόσφατες αποκαλύψεις και καταγγελίες γύρω από αθλητικούς φορείς και επιχειρηματικές δραστηριότητες που σχετίζονται με τον αθλητισμό θυμίζει το «ο κόσμος τόχει τούμπανο και μεις κρυφό καμάρι»:
Πόσο διαφανής είναι τελικά η οικονομική λειτουργία των ερασιτεχνικών αθλητικών συλλόγων;
Δεν είναι λίγοι εκείνοι που θεωρούν ότι τα προβλήματα διαφάνειας αφορούν αποκλειστικά τις μεγάλες αθλητικές ομοσπονδίες, τις επαγγελματικές ομάδες και τους ισχυρούς οικονομικούς παράγοντες.
Όμως, υπάρχει και μια άλλη πραγματικότητα, πολύ πιο κοντά στην καθημερινότητα των πολλών. Είναι αυτή των αθλητικών συλλόγων που λειτουργούν στις γειτονιές μας, διατηρούν αγωνιστικά τμήματα και Ακαδημίες και διαχειρίζονται σημαντικά χρηματικά ποσά, χωρίς πάντοτε να υπάρχει ουσιαστικός εξωτερικός έλεγχος.
Και εδώ αρχίζουν τα δύσκολα ερωτήματα.
Οι Ακαδημίες: Μια σημαντική πηγή εσόδων που χρειάζεται διαφάνεια.
Οι αθλητικές Ακαδημίες αποτελούν σήμερα βασικό οικονομικό στήριγμα για πολλούς συλλόγους. Χιλιάδες γονείς πληρώνουν κάθε μήνα συνδρομές για να συμμετέχουν τα παιδιά τους σε προγράμματα ποδοσφαίρου, μπάσκετ, βόλεϊ και άλλων αθλημάτων. Επιπλέον, υπάρχουν έξοδα εγγραφής, αθλητικού εξοπλισμού, εμφανίσεων, συμμετοχής σε τουρνουά, μετακινήσεων και διάφορων άλλων δραστηριοτήτων.
Αν υπολογίσουμε ότι μια Ακαδημία μπορεί να αριθμεί 100, 200 ή και περισσότερα παιδιά, γίνεται εύκολα αντιληπτό ότι τα ετήσια έσοδα μπορεί να είναι ιδιαίτερα σημαντικά.
Ποιος όμως ελέγχει αυτά τα χρήματα;
– Υπάρχει επίσημη καταγραφή όλων των εισπράξεων με έκδοση των σχετικών παραστατικών;
– Γνωρίζουν οι γονείς, αλλά και τα μέλη, πού πάνε τα χρήματα που καταβάλλουν;
– Υπάρχει αναλυτική εικόνα των εσόδων και εξόδων κάθε Συλλόγου και κάθε Αθλητικής Ακαδημίας;
– Ελέγχεται αν τα χρήματα που συγκεντρώνονται χρησιμοποιούνται για τις ανάγκες του αθλητικού τμήματος;
Δεν υποστηρίζουμε ότι όλοι οι σύλλογοι λειτουργούν με αδιαφανείς διαδικασίες. Υπάρχουν πολλοί άνθρωποι που προσφέρουν πραγματικά, με προσωπικό κόπο και χωρίς οικονομικό όφελος. Όμως, η ύπαρξη υγιών και έντιμων συλλόγων δεν μπορεί να αποτελεί δικαιολογία για την απουσία ελέγχων σε άλλους.
Όταν ο αθλητισμός γίνεται οικονομική εκμετάλλευση των οικογενειών
Ένα από τα σοβαρότερα προβλήματα αφορά την οικονομική επιβάρυνση των γονέων.
Πολλές οικογένειες θεωρούν αυτονόητο ότι πρέπει να πληρώσουν όσα τους ζητήσει ο σύλλογος, προκειμένου το παιδί τους να συνεχίσει να αθλείται. Συχνά δεν ζητούν αποδείξεις, δεν γνωρίζουν αν οι πρόσθετες χρεώσεις είναι υποχρεωτικές και δεν έχουν σαφή εικόνα για το πραγματικό κόστος συμμετοχής. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η οικονομική απαίτηση δεν σταματά στη μηνιαία συνδρομή. Εμφανίζονται πρόσθετες χρεώσεις για αγώνες, τουρνουά, προπονητικό υλικό, αθλητικές εμφανίσεις, εκδρομές και άλλες δραστηριότητες. Μερικές φορές, μάλιστα, οι γονείς βρίσκονται μπροστά σε ένα άτυπο δίλημμα: είτε πληρώνουν είτε το παιδί τους κινδυνεύει να μείνει εκτός αγωνιστικής ή άλλης δραστηριότητας.
Αυτό δεν είναι υγιής σχέση αθλητικού συλλόγου και οικογένειας. Το παιδί δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως πηγή εσόδων και η συμμετοχή του στον αθλητισμό δεν πρέπει να εξαρτάται από την οικονομική δυνατότητα των γονέων του.
Οι προπονητές: Συχνά οι πιο αδύναμοι κρίκοι
Ένα σοβαρό ζήτημα που χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή είναι και η οικονομική και εργασιακή μεταχείριση των προπονητών. Οι άνθρωποι αυτοί αποτελούν την καθημερινή παρουσία του συλλόγου δίπλα στα παιδιά. Έχουν την ευθύνη της εκπαίδευσης, της ασφάλειας, της αθλητικής εξέλιξης και πολλές φορές της ψυχολογικής τους υποστήριξης.
Παρ’ όλα αυτά, σε αρκετές περιπτώσεις, οι εργασιακές συνθήκες δεν συμβαδίζουν ούτε στις πραγματικές ώρες απασχόλησης ούτε στις ευθύνες που αναλαμβάνουν.
Είναι εύλογο να τεθούν ερωτήματα:
– Δηλώνονται κανονικά όλοι οι προπονητές και οι ώρες εργασίας τους;
– Αμείβονται με διαφανή τρόπο όπως η σύμβασή τους ορίζει;
– Υπάρχουν περιπτώσεις αδήλωτης ή υποδηλωμένης εργασίας;
– Καταβάλλονται κανονικά οι ασφαλιστικές εισφορές;
Δεν είναι δυνατόν ένας σύλλογος να εισπράττει συστηματικά χρήματα από εκατοντάδες οικογένειες και ταυτόχρονα να μην εξασφαλίζει νόμιμες και αξιοπρεπείς συνθήκες εργασίας για τους προπονητές του.
Πού τελειώνει ο ερασιτεχνισμός και πού αρχίζει η ανεξέλεγκτη οικονομική δραστηριότητα;
Εδώ βρίσκεται ίσως η ουσία του προβλήματος.
Ένας ερασιτεχνικός αθλητικός σύλλογος δεν είναι εμπορική επιχείρηση. Έχει συγκεκριμένο καταστατικό, συγκεκριμένο σκοπό και υποχρέωση να λειτουργεί προς όφελος της αθλητικής δραστηριότητας και των μελών του. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι μπορεί να λειτουργεί χωρίς οικονομική λογοδοσία.
Όταν ένας σύλλογος διαχειρίζεται σημαντικά χρηματικά ποσά, εισπράττει συνδρομές, πραγματοποιεί αγορές, πληρώνει προπονητές, συνεργάζεται με προμηθευτές και λαμβάνει χορηγίες ή επιχορηγήσεις, δημιουργούνται οικονομικές σχέσεις που πρέπει να είναι απολύτως διαφανείς.
Χωρίς ουσιαστικό έλεγχο, μπορεί να δημιουργηθούν συνθήκες που ευνοούν:
– Αδήλωτες εισπράξεις και συναλλαγές χωρίς παραστατικά.
– Εικονικές ή υπερτιμολογημένες δαπάνες.
– Αδιαφανείς αναθέσεις σε προμηθευτές και συνεργάτες.
– Σύγκρουση προσωπικών και συλλογικών οικονομικών συμφερόντων.
– Καταχρηστική διαχείριση συνδρομών, χορηγιών και επιχορηγήσεων.
– Απόκρυψη εισοδημάτων ή, σε σοβαρότερες περιπτώσεις, διοχέτευση παράνομου χρήματος μέσα από οικονομικές συναλλαγές του συλλόγου.
Το τελευταίο δεν αποτελεί κατηγορία απέναντι στους αθλητικούς συλλόγους συνολικά. Είναι, όμως, ένας υπαρκτός κίνδυνος που δεν μπορεί να αγνοείται όταν απουσιάζουν αποτελεσματικές δικλίδες οικονομικής διαφάνειας.
Η Πολιτεία δεν μπορεί να παραμένει θεατής
Το ερώτημα είναι τι κάνει η Πολιτεία για να διασφαλίσει ότι οι σύλλογοι λειτουργούν νόμιμα και με διαφάνεια.
Υπάρχουν θεσμικές υποχρεώσεις, αθλητική νομοθεσία, φορολογικοί κανόνες, ασφαλιστικές διατάξεις και διαδικασίες ελέγχου. Δεν είναι, επομένως, σωστό να ισχυριστούμε ότι δεν υπάρχει κανένα πλαίσιο εποπτείας.
Το πραγματικό πρόβλημα είναι αν οι προβλεπόμενοι έλεγχοι εφαρμόζονται με συνέπεια, αν καλύπτουν την πραγματική οικονομική δραστηριότητα των συλλόγων και αν υπάρχει επαρκής έλεγχος της καθημερινής λειτουργίας των Ακαδημιών τους.
Η ύπαρξη ενός καταστατικού, η εγγραφή ενός σωματείου στα προβλεπόμενα μητρώα ή η αναγνώρισή του από την αρμόδια αθλητική αρχή δεν αποτελούν από μόνες τους εγγύηση οικονομικής διαφάνειας.
Χρειάζεται ουσιαστικός έλεγχος και όχι απλώς τυπική συμμόρφωση.
Τι πρέπει να αλλάξει – Πέντε αυτονόητες προϋποθέσεις
Η διαφάνεια δεν είναι πολυτέλεια ούτε μέτρο τιμωρίας για στους συλλόγους. Είναι προϋπόθεση για την προστασία του ερασιτεχνικού αθλητισμού. Θα μπορούσαν, λοιπόν, να θεσπιστούν ή να εφαρμοστούν κατά τη γνώμη μας τα ακόλουθα:
1. Υποχρεωτική καταγραφή όλων των εισπράξεων.
Κάθε συνδρομή, εγγραφή, πρόσθετη οικονομική απαίτηση ή άλλη είσπραξη πρέπει να καταγράφεται νόμιμα και να συνοδεύεται από το προβλεπόμενο παραστατικό.
2. Ετήσιος οικονομικός απολογισμός με πραγματικά στοιχεία.
Οι σύλλογοι πρέπει να παρουσιάζουν στα μέλη τους αναλυτική εικόνα των εσόδων και των εξόδων τους, και επειδή η παρουσία τους στην ετήσια συνέλευση δεν είναι πάντα δυνατή, να δημοσιεύονται στο τοπικό τύπο. Οι γονείς που χρηματοδοτούν τις Ακαδημίες δικαιούνται να γνωρίζουν το πραγματικό κόστος λειτουργίας τους.
3. Διαφανείς εργασιακές σχέσεις.
Όλοι οι προπονητές και οι εργαζόμενοι πρέπει να απασχολούνται νόμιμα, με σαφείς όρους συνεργασίας, δηλωμένες αμοιβές και τις προβλεπόμενες ασφαλιστικές καλύψεις.
4. Ουσιαστικός έλεγχος των οικονομικών συναλλαγών.
Ιδιαίτερη προσοχή στις συναλλαγές με προμηθευτές, χορηγούς και επιχειρήσεις που συνδέονται με πρόσωπα της διοίκησης. Οι συγκρούσεις συμφερόντων πρέπει να δηλώνονται και να αντιμετωπίζονται.
5. Αποτελεσματική κρατική εποπτεία.
Οι αρμόδιες υπηρεσίες πρέπει να πραγματοποιούν ουσιαστικούς ελέγχους, με βάση το μέγεθος της οικονομικής δραστηριότητας κάθε συλλόγου και τις ενδείξεις πιθανών παρατυπιών. Οι παραβάσεις πρέπει να αντιμετωπίζονται με συνέπεια, χωρίς εξαιρέσεις.
Τα παιδιά δεν είναι πελάτες. Είναι η ευθύνη μας.
Ο ερασιτεχνικός αθλητισμός έχει τεράστια κοινωνική αξία. Προσφέρει στα παιδιά υγεία, κοινωνικοποίηση, πειθαρχία, συνεργασία και τη χαρά της συμμετοχής.
Οι μικροί αθλητικοί σύλλογοι αποτελούν συχνά το σημαντικότερο κύτταρο αυτής της προσπάθειας. Χωρίς αυτούς, χιλιάδες παιδιά δεν θα είχαν τη δυνατότητα να γνωρίσουν τον αθλητισμό και να συμμετέχουν σε οργανωμένες δραστηριότητες.
Ακριβώς γι’ αυτό πρέπει να προστατευθούν.
Δεν πρέπει να επιτρέψουμε η πραγματική προσφορά των ανθρώπων που υπηρετούν τον ερασιτεχνικό αθλητισμό να χρησιμοποιείται ως άλλοθι για αδιαφανείς οικονομικές πρακτικές. Ούτε να θεωρείται ότι η ιδιότητα του ερασιτεχνικού σωματείου παρέχει κάποιου είδους ασυλία απέναντι στον οικονομικό και φορολογικό έλεγχο.
Οι γονείς έχουν δικαίωμα να γνωρίζουν πού πηγαίνουν τα χρήματά τους. Οι προπονητές έχουν δικαίωμα να αμείβονται νόμιμα και αξιοπρεπώς. Τα μέλη έχουν δικαίωμα να ελέγχουν τη διοίκησή τους. Και η Πολιτεία έχει υποχρέωση να διασφαλίζει ότι οι αθλητικοί σύλλογοι λειτουργούν σύμφωνα με τον νόμο.
Η διαφάνεια δεν απειλεί τον ερασιτεχνικό αθλητισμό. Τον προστατεύει.
Γιατί ο αθλητισμός των παιδιών μας δεν μπορεί να αποτελεί πεδίο προσωπικών οικονομικών συμφερόντων, αδιαφανών συναλλαγών και ανεξέλεγκτης διαχείρισης.
Και αν θέλουμε πραγματικά να προστατεύσουμε τις επόμενες γενιές, πρέπει να αρχίσουμε από εκεί όπου έρχονται καθημερινά σε επαφή με τον αθλητισμό: από τις Ακαδημίες της γειτονιάς μας.
