ΥπερDATA CENTERS: Απειλή για τη ζωή μας…(;)!

Υποδομές για τη ΤΕΧΝΗΤΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ!

Που «λειτουργεί» η Τεχνητή Νοημοσύνη; Ποιες είναι οι υποδομές που απαιτούνται για να υποστηρίξουν την αλματώδη ανάπτυξή της; Πέρα από τα ερωτήματα σχετικά με την παραγωγικότητα, την αυτοματοποίηση, την «ευκολία» σε πλήθος καθημερινών εργασιών, τις χαμένες θέσεις εργασίας, και την ηθική των ενεργειών της, τι σημαίνει όλο αυτό το σύστημα της Τεχνητής Νοημοσύνης για τη ζωή μας;

Μελετώντας αρκετά από τα διαθέσιμα δεδομένα, οι απορίες που προέκυψαν σχετίζονται άμεσα με τις τεράστιες κατασκευές που απαιτούνται για να καλύψουν τις νέες ανάγκες, τα θηριώδη DATA CENTERS, και την επίπτωση αυτών στο περιβάλλον.

Θα προσπαθήσουμε με όσο πιο απλό τρόπο μπορούμε να σας παρουσιάσουμε το θέμα, ένα θέμα που, μέχρι σήμερα, ελάχιστοι έχουν αναδείξει.

Τι απαιτείται για τη δημιουργία ενός σύγχρονου AI Data Center (hyperscale Data Center);

Ένα μεγάλο AI Data Center χρειάζεται:

τεράστια ηλεκτρική ισχύ.

Σύμφωνα με πρόσφατες αναλύσεις: Ένα μεγάλο AI Data Center μπορεί να καταναλώνει ηλεκτρική ενέργεια όσο 100.000 κατοικίες την ημέρα (μια μεσαία πόλη)

συνεχή ψύξη με μεγάλες ποσότητες νερού.

Ένα τυπικό Data Center 100 MW καταναλώνει περίπου 1 έως 2 εκατομμύρια λίτρα νερού την ημέρα. Έρευνες δείχνουν ότι για κάθε 10 έως 50 ερωτήσεις που κάνουμε σε ένα μοντέλο AI (τύπου GPT-4), το Data Center «καταναλώνει» (εξατμίζει) περίπου 500 ml νερού (ένα μικρό μπουκάλι). Το νερό αυτό πρέπει να είναι καθαρό (γλυκό νερό) για να μην καταστρέφονται οι σωληνώσεις, επομένως είναι απέναντι στις ανάγκες ύδρευσης και γεωργίας, ειδικά σε θερμά κλίματα όπως στην Ελλάδα.

ισχυρό δίκτυο μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας

Απαιτείται ένα πολύ ισχυρό δίκτυο μεταφοράς, αρκετό για τη μεταφορά της επιπλέον παραγόμενης από ΑΠΕ ενέργειας και την τροφοδοσία των hyperscale Data Centers ,

εξειδικευμένες τηλεπικοινωνιακές υποδομές,

Ταχύτατες και μεγάλης χωρητικότητας τηλεπικοινωνιακές υποδομές για την υποστήριξη του τεράστιου όγκου δεδομένων που μεταφέρονται.

εκτάσεις γης, για κτηριακές υποδομές και τις εγκαταστάσεις ΑΠΕ, μπαταρίες αποθήκευσης ενέργειας
και σημαντικές ποσότητες δομικών υλικών (σκυρόδεμα, χάλυβα, χαλκό, μπαταρίες, γεννήτριες).

Η περίπτωση της Ελλάδας

Η Ελλάδα βρίσκεται πλέον μέσα στον παγκόσμιο «χάρτη» για την εγκατάσταση hyperscale και AI Data Centers. Και αυτό γιατί, η γεωγραφική θέση, τα νέα υποθαλάσσια καλώδια, η ραγδαία ανάπτυξη ΑΠΕ, και η απολιγνιτοποίηση της Δυτικής Μακεδονίας, την μετατρέπουν σε πιθανό περιφερειακό κόμβο AI και cloud infrastructure για τη Νοτιοανατολική Ευρώπη.

Η Microsoft υλοποιεί επένδυση cloud region στην Ελλάδα με εγκαταστάσεις στην Αττική. Eκτιμήσεις της αγοράς αναφέρουν ότι πρόκειται για εγκατάσταση με ισχύ >100 MW, κατανάλωση περίπου 800GWh/έτος που αντιστοιχεί περίπου στην κατανάλωση ισχύος από 180.000 έως 200.000 κατοικίες.

Η ΔΕΗ εξετάζει τη περίπτωση mega AI campus στη περιοχή Κοζάνης / Δυτική Μακεδονία. Το μεγαλύτερο σχέδιο αφορά την περιοχή των πρώην λιγνιτωρυχείων, με αρχική ισχύ 300MW και με προοπτική επέκτασης μέχρι 1 GW. Προβλέπει σε συνεργασία με τους γίγαντες της τεχνολογίας και Τεχνητής Νοημοσύνης, όπως η Google, η Meta και η Amazon.

Αν υλοποιηθεί πλήρως θα είναι από τα μεγαλύτερα AI ενεργειακά Projects στην Ευρώπη.

Το Ενεργειακό Ζήτημα στην Ελλάδα

Η λειτουργία μεγάλων Data Centers στην Ελλάδα επηρεάζει άμεσα το εθνικό ηλεκτρικό δίκτυο (ΑΔΜΗΕ). Τα Data Centers απαιτούν τεράστια σταθερότητα και συνεχή παροχή (load). Το ελληνικό δίκτυο χρειάζεται αναβάθμιση στις υποδομές μεταφοράς για να αντέξει το επιπλέον φορτίο αυτών, ειδικά σε περιόδους καύσωνα όπου η ζήτηση για κλιματισμό στη χώρα χτυπάει κόκκινο.

Το Κρίσιμο Ζήτημα του Νερού και του Κλίματος

Το κλίμα της Ελλάδας επηρεάζει άμεσα το λειτουργικό κόστος και το αποτύπωμα των Data Centers, αφού έχουμε,

Υψηλές Θερμοκρασίες: Λόγω των θερμών καλοκαιριών και της κλιματικής αλλαγής, τα συστήματα ψύξης στην Ελλάδα πρέπει να δουλεύουν πιο εντατικά σε σχέση με τα Data Centers της Βόρειας Ευρώπης (π.χ. Ιρλανδία, Φινλανδία) όπου χρησιμοποιείται ο ψυχρός εξωτερικός αέρας (free cooling).

Κατανάλωση Νερού: Η χρήση πύργων ψύξης που εξατμίζουν νερό αποτελεί μεγάλη πρόκληση για περιοχές της Ελλάδας που αντιμετωπίζουν ήδη προβλήματα λειψυδρίας ή ξηρασίας (ειδικά αν γίνουν εγκαταστάσεις κοντά σε αστικά κέντρα της Αττικής ή σε νησιωτικές περιοχές όπως η Κρήτη). Για τον λόγο αυτό, οι νέες επενδύσεις στην Ελλάδα πρέπει να υποχρεούνται να χρησιμοποιούν συστήματα κλειστού κυκλώματος ψύξης (που ανακυκλώνουν το νερό) ή τεχνολογίες αέρα, μειώνοντας την κατανάλωση, αν και με αυξημένη κατανάλωση ρεύματος.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ:

Το αν τα hyperscale Data Center θα αποτελέσουν «πράσινη ψηφιακή μετάβαση» ή «περιβαλλοντική πληγή» για την Ελλάδα εξαρτάται αποκλειστικά από την αυστηρότητα των περιβαλλοντικών ελέγχων.

Η ανάγκη τους για ενέργεια πιέζει για γρηγορότερη ανάπτυξη των ΑΠΕ, κυρίως Φωτοβολταϊκά και Ανεμογεννήτριες, αλλά η χωροθέτησή τους και η διαχείριση του νερού απαιτούν προσεκτικό τοπικό σχεδιασμό για να μην επιβαρυνθούν οι ήδη ευάλωτες περιβαλλοντικά περιοχές.

Τελικά αξίζει να καταστρέφουμε το φυσικό κεφάλαιο της χώρας για να παράγουμε καθαρή ενέργεια, και να ακυρώνουμε στην πράξη τον ίδιο τον στόχο της βιωσιμότητας?